Mẫu chó đá đẹp bằng đá tự nhiên

Mẫu Chó Đá Đẹp | Tượng Chó Đá Mỹ Nghệ, Chế Tác Theo Yêu Cầu

Nhắc đến những linh vật xuất hiện bên ngoài các công trình kiến trúc truyền thống của người Việt, chó đá là một hình tượng đặc biệt. Không có vẻ uy nghi của rồng, không mang dáng vẻ dữ dằn của một số linh vật trấn giữ, chó đá gần gũi hơn với đời sống dân gian. Hình ảnh ấy gắn với cổng làng, đình, đền, miếu, nhà thờ họ và không gian thờ tự của nhiều vùng quê Bắc Bộ.

Nhưng một pho chó đá truyền thống không đơn giản là hình ảnh một con chó được tạc lại bằng đá.

Qua bàn tay người thợ, những khối đá vô tri được tạo thành một hình tượng có tư thế, tỷ lệ, ánh mắt và thần thái riêng. Chính những yếu tố đó quyết định một mẫu chó đá chỉ dừng ở mức “tượng trang trí”, hay trở thành một tác phẩm điêu khắc có giá trị.

Chó đá trong không gian kiến trúc truyền thống

Mẫu chó đá canh nhà
Mẫu chó đá canh nhà

Trong đời sống dân gian, chó vốn là loài vật gần gũi với con người. Chó giữ nhà, giữ cổng và gắn với quan niệm về sự trung thành, cảnh giác.

Từ ý nghĩa đó, hình tượng chó được đưa vào không gian kiến trúc và dần hình thành nên chó đá đặt trước cổng.

Ở nhiều làng quê Bắc Bộ, hình ảnh chó đá có thể bắt gặp ở khu vực cổng làng, đình, đền hoặc những nơi thờ tự. Khi bước qua cổng, người ta không chỉ nhìn thấy một pho tượng mà còn cảm nhận được sự chuyển tiếp từ không gian đời thường sang không gian mang tính thiêng.

Đó cũng là lý do chó đá thường được đặt ở vị trí phía trước hoặc hai bên lối vào thay vì đặt tùy tiện trong khuôn viên.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi chó đá đều có cùng một chức năng hay cùng một ý nghĩa. Kiểu dáng, thời kỳ, vùng văn hóa và kiến trúc đi kèm có thể làm thay đổi cách tạo hình cũng như cách sử dụng tượng.

Điều gì làm nên một mẫu chó đá đẹp?

Một mẫu chó đá đẹp không nằm ở việc chạm thật nhiều hoa văn.

Trong nghệ thuật điêu khắc đá, điều khó hơn là tạo được thần thái.

Một pho tượng có thể không nhiều chi tiết nhưng vẫn tạo cảm giác sống động nếu người thợ xử lý tốt phần đầu, mõm, tai, mắt, cổ, ngực và tư thế toàn thân. Ngược lại, một pho tượng phủ kín hoa văn nhưng tỷ lệ cơ thể thiếu cân đối sẽ dễ trở nên nặng nề và thiếu tự nhiên.

Có thể nhìn vào một số yếu tố cơ bản:

Tư thế: Một mẫu chó đá có thể ở tư thế ngồi, đứng hoặc tạo hình theo phong cách cách điệu. Tư thế phải phù hợp với vị trí đặt tượng và quy mô công trình.

Tỷ lệ: Đầu, thân, chân và bệ tượng cần có quan hệ cân đối. Đặc biệt, kích thước chó đá phải tương xứng với cổng, cột đá và khoảng sân phía trước.

Thần thái: Đây là phần khó nhất của điêu khắc. Ánh mắt, phần mõm, tai và đường chuyển tiếp từ đầu xuống cổ quyết định rất lớn đến cảm giác của toàn bộ pho tượng.

Đường nét: Chạm khắc cần có chỗ mạnh, chỗ nhẹ; có mảng chính, mảng phụ. Người thợ giỏi không cố làm mọi chi tiết nổi bật mà biết tiết chế để tổng thể pho tượng có chiều sâu.

Bệ tượng: Bệ không chỉ có nhiệm vụ nâng đỡ mà còn phải tạo sự chuyển tiếp hài hòa giữa pho tượng và nền kiến trúc.

Những kiểu mẫu chó đá thường gặp

Mẫu chó đá ngồi

Chó đá ngồi là kiểu tạo hình khá phổ biến trong các công trình truyền thống. Tư thế ngồi tạo cảm giác chắc chắn, ổn định và phù hợp với vị trí hai bên cổng.

Ở mẫu này, người thợ phải đặc biệt chú ý đến phần ngực, hai chân trước, phần hông và chân sau. Nếu xử lý tỷ lệ không tốt, pho tượng rất dễ bị cảm giác thấp, nặng hoặc mất cân đối.

Với cổng nhà thờ họ, từ đường hoặc những công trình có phong cách kiến trúc truyền thống, mẫu chó đá ngồi với đường nét tiết chế thường tạo được sự hài hòa hơn những mẫu quá cầu kỳ.

Mẫu chó đá đứng

Chó đá đứng thường tạo cảm giác mạnh mẽ và có tính hiện diện cao hơn.

Tư thế đứng đòi hỏi người thợ phải xử lý tốt trọng tâm của tượng. Bốn chân, thân, cổ và đầu phải tạo thành một tổng thể vững vàng.

Mẫu này thường phù hợp với những không gian cổng rộng, sân lớn hoặc công trình có quy mô kiến trúc tương đối bề thế.

Mẫu chó đá chạm hoa văn

Một số mẫu được kết hợp với hoa văn mây, lá, sóng hoặc các mô típ trang trí truyền thống.

Tuy nhiên, hoa văn nên đóng vai trò bổ trợ cho hình tượng chứ không lấn át hình khối chính. Đối với một pho chó đá, điều quan trọng trước tiên vẫn là hình thể và thần thái.

Chó đá đặt ở đâu để có sự hài hòa với công trình?

Đây là vấn đề nhiều gia chủ thường quan tâm nhưng lại dễ bị bỏ qua.

Không nên chọn kích thước chó đá trước rồi mới tìm vị trí đặt. Cách làm hợp lý hơn là xác định kiến trúc trước, sau đó tính tỷ lệ tượng.

Ví dụ, một cổng đá nhà thờ họ có chiều rộng và chiều cao khiêm tốn sẽ không phù hợp với đôi tượng quá lớn. Ngược lại, một khuôn viên đình, đền hoặc nhà thờ họ rộng mà đặt tượng quá nhỏ sẽ khiến linh vật bị chìm trong tổng thể.

Với những công trình đặt đôi chó đá hai bên cổng, cần chú ý:

  • Khoảng cách từ tượng đến cột cổng.
  • Chiều cao của tượng so với chân cột.
  • Hướng nhìn của hai pho tượng.
  • Kích thước bệ.
  • Khoảng sân và chiều rộng lối vào.
  • Sự cân đối giữa tượng với cổng đá, cột đá, cuốn thư và các hạng mục xung quanh.

Đây là lý do chó đá làm theo kích thước công trình thực tế thường có tính thẩm mỹ tốt hơn việc lấy một mẫu có sẵn rồi áp dụng cho mọi công trình.

Chất liệu đá nào phù hợp để tạc chó đá?

Mẫu chó đá chất liệu đá xanh đen, đá vôi
Mẫu chó đá chất liệu đá xanh đen, đá vôi

Đối với tượng đặt ngoài trời, chất liệu phải được lựa chọn dựa trên cả độ bền, cấu trúc đá, màu sắc và khả năng thể hiện đường nét chạm khắc.

Trong các công trình đá mỹ nghệ truyền thống ở Ninh Bình và khu vực phía Bắc, đá xanh đen và đá xanh rêu được sử dụng khá phổ biến cho các hạng mục tượng, linh vật và kiến trúc tâm linh.

Đá xanh có ưu điểm là màu sắc trầm, phù hợp với không gian đình, đền, nhà thờ họ và lăng mộ. Khi được chế tác và hoàn thiện đúng kỹ thuật, bề mặt đá có thể tạo ra sự thay đổi sắc độ tự nhiên theo ánh sáng và thời gian.

Với những mẫu yêu cầu đường nét tinh tế, người thợ còn phải xem xét thớ đá, vân đá, độ đồng nhất của phôi và những điểm có nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình đục chạm trước khi bắt đầu chế tác.

Đó là một trong những công đoạn người mua thường khó nhìn thấy nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của pho tượng.

Nghệ thuật chế tác nằm ở những chi tiết tưởng như nhỏ nhất

Một người chưa quen với điêu khắc đá thường nhìn vào một pho tượng và chú ý ngay đến kích thước hoặc hoa văn.

Người thợ lại nhìn vào khối đá.

Họ phải hình dung trong khối đá thô đâu là đầu, thân, chân, bệ; phần nào cần giữ lại để tạo khối; phần nào có thể đục bỏ; đường nét nào cần chạm sâu và đường nét nào chỉ cần xử lý nhẹ.

Với một mẫu chó đá, phần đầu thường là nơi thể hiện rõ nhất tay nghề.

Tai, mắt, trán, mõm, miệng và cổ nếu được xử lý hợp lý sẽ tạo nên thần thái của tượng. Chỉ cần một vài thay đổi nhỏ về góc mắt hoặc tỷ lệ mõm, cảm giác của toàn bộ pho tượng cũng có thể thay đổi.

Vì vậy, cùng là “chó đá” nhưng hai pho tượng được tạo bởi hai người thợ khác nhau hoàn toàn có thể mang thần thái khác nhau.

Chọn chó đá cho nhà thờ họ, đình chùa và khu lăng mộ

Mỗi công trình nên có cách lựa chọn khác nhau.

Với nhà thờ họ, từ đường, có thể ưu tiên những mẫu giữ được nét truyền thống, đường nét trang nghiêm và tỷ lệ vừa phải với cổng.

Với đình, đền, miếu, mẫu tượng có thể được nghiên cứu theo phong cách kiến trúc tổng thể để tránh tình trạng linh vật mang một phong cách hoàn toàn khác với công trình.

Với khu lăng mộ đá, cần đặc biệt chú ý đến tổng thể. Chó đá không nên trở thành điểm quá nổi bật làm phá vỡ sự cân bằng giữa cổng đá, lăng thờ, mộ đá, lan can và các hạng mục khác.

Một công trình đẹp không phải là nơi có nhiều chi tiết nhất, mà là nơi các chi tiết cùng tạo thành một tổng thể thống nhất.

Chế tác mẫu chó đá theo yêu cầu

Với những công trình xây dựng mới, việc lựa chọn mẫu chó đá ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ thuận lợi hơn. Kích thước tượng có thể được tính toán đồng bộ với cổng đá, cột đá, bệ tượng và mặt bằng sân.

Tại Đá Mỹ Nghệ Thăng Long, chó đá có thể được chế tác từ đá tự nhiên theo mẫu, kích thước và yêu cầu riêng của từng công trình. Gia chủ có thể trao đổi trước về kiểu dáng, chất liệu, kích thước và vị trí đặt để xưởng tư vấn phương án phù hợp.

Đặc biệt, với những công trình yêu cầu sự đồng bộ, nên xem chó đá như một phần của tổng thể kiến trúc, thay vì chỉ xem đây là một sản phẩm mua riêng lẻ.

Một pho chó đá đẹp vì thế không chỉ nằm ở việc đá tốt hay tượng lớn, mà nằm ở tỷ lệ đúng, hình khối đẹp, thần thái có hồn và sự hài hòa với không gian mà nó hiện diện.

Xem thêm

Similar Posts